عزائم

عزائم (ویکی شیعه) عَزائِم یا عَزائِمُ السُجود - به معنای سجدههای واجب - به چهار سوره سَجده، فُصِّلَت، نَجم و عَلَق گفته میشود. در هر یک از این چهار سوره، یک آیه سجدهدار وجود دارد که اگر کسی آن را بخواند یا بشنود در همان لحظه باید سجده کند. در ۱۱ سوره دیگر نیز آیاتی آمده است که هنگام شنیدن یا قرائت آنها سجدهکردن مستحب است. سورههای سجدهدار در بین امامیه معروف چنین است که در قرآن ۱۵ آيه سجدهدار وجود دارد که ۴تای آنها سجده واجب دارند و ۱۱ آیه، سجده مستحب.[۱] آیاتی که سجده واجب دارند عبارتاند از: آیه ۱۵ سوره سجده، آیه ۳۷ سوره فصلت، آیه ۶۲ سوره نجم و آیه ۱۹ سوره علق. هنگام تلاوت یا شنیدن این آیات، به سجده رفتن واجب است.[۲] چهار سورهای را که سجده واجب دارند، عزائم السجود گویند.[۳]. آیاتی که هنگام تلاوت آنها سجدهکردن مستحب است: سوره اعراف آیه ۲۰۶، رعد آیه ۱۵، نحل آیه ۴۹-۵۰، اسراء آیه ۱۰۹، مریم آیه ۵۸، حج آیه ۱۸ و ۷۷، فرقان آیه ۶۰، نمل آیه ۲۶، ص آیه ۲۴، انشقاق آیه ۲۱.[۴] احکام عملی خواندن این چهار سوره برای افراد جُنُب و حائض به فتوای برخی از فقیهان شیعه حرام است و به فتوای برخی دیگر فقط خواندن همان ۴ آیه حرام است.[۵] هنگام انجام سجده واجب قرآن، نیازی به وضو داشتن یا غسل کردن نیست و رو به قبله بودن نیز لزومی ندارد. این سجدهها را به صورت برهنه نیز میتوان انجام داد. هنگام سجده واجب قرآن ذکر خاصی لازم نیست. برای سجده واجب قرآن لازم است که فرد پیشانیاش را بر چیزی بگذارد که سجده بر آن صحیح است.[۶] پانویس خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۸۱ش، ج۱، ص۶۱. بنی هاشمی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۷۸ش، مساله ۱۰۹۳، ج۱، ص۶۱۵-۶۱۷. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۱۴۵۱. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ۱۳۸۱ش، ج۱، ص۶۱. بنی هاشمی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۷۸ش، مساله ۳۵۵، ج۱، ص۲۲۵-۲۲۷؛ مساله ۴۵۰، ج۱، ص۲۷۶. بنی هاشمی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۷۸ش، مساله ۱۰۹۳، ج۱، ص۶۱۵-۶۱۷. منابع بنیهاشمی خمینی، سید محمد حسن، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر نشر اسلامی،چاپ سوم، ۱۳۷۸ش. خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، انتشارات دوستان-ناهید، ۱۳۸۱ش. الهیات علوم قرآن و حدیث...